به گزار ش نیوزنگار رونقی باشگاه نیوزنگاران پویا، نوسانات قیمت ارز همواره یکی از مباحث مهم در رونق کشور بوده است چرا که به تبع آن اثرات تورمی به صورت طبیعی یا روانی در جامعه ایجاد می کند به همین سبب بود که دولت یازدهم و دوازدهم مهترین دستآورد خود را کنترل بازار ارز و به تبع آن ثبات قیمت می دانست اما روند ناباورانه افزایش ارز در ابتدای سال ذهن بسیاری از صاحب نظران را در مورد عوامل این افزایش برانگیخته است. اگرچه در باره اینکه نرخ ارز با ثبات چقدر باشد و تأثیر آن بر تولید ملی و وضعیت رونقی مردم  بین کارشناسان اختلاف نظر وجود دارد اما در اینکه نوسانات ناگهانی نرخ ارز باعث ایجاد شراط نا مناسب رونقی در کشور می شود در بین کارشناسان اتفاق نظر وجود دارد در این رابطه با هادی دیباوند، عضو هیأت علمی گروه رونق دانشگاه امام حسین (ع) گفت و گو کردیم:

کیو ام سی: ارز گران چه تأثیری روی تولید دارد و به طور کلی به نفع رونق کشور است  یا خیر؟

باید بین دو مفهوم «ارز گران و ارزان» و «گران شدن و ارزان شدن ارز» تفکیک قائل شویم. توضیح اینکه وقتی صحبت از  ارز ارزان یا گران است باید مبنای مقایسه خود را مشخص کنیم که بر اساس چه چیزی قرار داده ­ایم. یعنی نسبت به چه چیزی ارزانتر یا گرانتر است؛ به عبارت دیگر باید مشخص شود که  ارز ارزان و ارز گران در کدام محدوده قیمتی تعریف می­ شود.  بدیهی است که برای اینها پاسخ شفافی وجود ندارد. از اینرو مفید یا مضر بودن ارز گران یا ارزان برای رونق بی معناست. اما گران شدن یا ارزان شدن ارز به معنای «نوسان قیمت ارز» دارای آثاری در رونق است که می­ توان درباره آن شفاف­تر صحبت کرد. قیمت ارز متناسب با تقاضا و عرضه واقعی و همچنین تقاضا و عرضه انتظاری در یک محدوه مشخص قیمت به ثبات می­ رسد. تغییر در هرکدام از متغیرهای یاد شده منجر به بهم خوردن ثبات و نوسان آن می ­شود.

کیو ام سی: بنابر این تبعات نوسانات قیمت ارز بر رونق کشور چیست؟

وقتی نوسانات قیمت ارزی در کشور به وجود می آید تمامی بخش­های رونق که یا به طور مستقیم یا غیرمستقیم متأثر از ارز هستند خود را با وضعیت جدید منطبق می ­کنند. برای برخی از بخش­ها ممکن است افزایش سودآوری و اشتغال به همراه داشته باشد و برای سایر بخش­ها این نوسان به صورت کاهش تولید و اشتغال نمایان شود. به تبع آن رفاه تقاضاکنندگان یا مصرف کنندگان تولیدات و خدمات هرکدام از این بخشها ممکن است از این نوسان افزایش یا کاهش یابد. بنابراین آثار این نوسانات ارزی در کل رونق – چه به صورت افت قیمت ارز و یا به صورت افزایش قیمت ارز –  برابر مجموع آثار رونق و رکود بخشهای مختلف رونقی است. از اینرو نرخ مطلوب ارز که کل بخشهای  رونق را راضی نگه دارد نداریم بلکه باید تمام تلاشها در جهت مدیریت نوسان ارز در همان سطحی که به تعادل می­رسد متمرکز شود تا در آن سطح قیمت، تولیدکنندگان و عرضه ­کنندگان بخش های مختلف بتوانند برنامه ریزی نموده و ساختارها و فرایند تولید و عرضه را مدیریت و ساماندهی نمایند.

* مدیریت کامل نرخ ارز در دست دولت

کیو ام سی: چه عواملی و احیانا اشخاصی در  رشد قیمت ارز مؤثرند؟

همچنانکه ذکر شد قیمت ارز متناسب با تقاضا و عرضه واقعی و همچنین تقاضا و عرضه انتظاری در یک محدوده معینی به ثبات می­رسد. هر کدام از مولفه های فوق می­تواند به رشد قیمت ارز منجر شود. افزایش تقاضای واقعی، کاهش عرضه واقعی، افزایش تقاضای انتظاری و همچنین انتظار کاهش عرضه از عوامل دیگری است که بر در نوسانات نرخ ارزی تأثیرگذار است.

در ایران بر خلاف اکثر کشورهای دنیا متغیرهای انتظاری سهم بالاتری در شکل­ دهی قیمت ارز دارند. مردم به طور تاریخی دریافته ­اند که به خاطر مسائل سیاست خارجی، فعالیت عرضه کنندگان ارز در معرض اختلال قرار می­گیرد. مهمترین عرضه­ کنندگان ارز دولت و صادرکندگان می ­باشند. دولت از محل فروش نفت و صادرکنندگان از محل صادرات کالا و خدمات. البته مدیریت جانب عرضه به طور کامل در دست دولت است. چرا که صادرکنندگان مشمول مقررات و الزامات دولت در زمینه ارز بدست آورده شده می­باشند.

* حضور سفته بازان باعث افسار کسیختگی در بازار ارز

* تزریق ارز برای ساماندهی و اشباع اشتهای سیری ناپذیر سفته­بازان منطقاً اشتباه و هدر دادن ارز است

کیو ام سی: آیا مدیریت جانب تقاضای ارز نیز توسط دولت امکان پذیر است؟ آیا این امر منطقاً درست است؟

دولت می­تواند تقاضای واقعی ارز را ساماندهی کند اما تقاضای انتظاری را خیر. تقاضای انتظاری تقاضائی است که به خاطر نگرانی از چشم انداز آتی قیمت ارز وارد بازار می­شود تا بتواند همزمان با گران شدن آتی ارز نیاز خود به ارز را از قبل پوشش داده باشد. اما همزمان سفته بازان نیز خود را ملحق به تقاضای انتظاری نموده و وارد بازار می­ شوند نه به این خاطر که ارز مورد نیاز آتی خود را به قیمت پائین­تر و در زمان حال خریداری کنند بلکه از افزایش قیمت ارز و فروش آتی آن سود تحصیل نمایند. به عبارتی دیگر ارز به مانند اوراق بهاردار و یا سپرده بانکی جزئی از سبد دارائی های آنهاست. این شق دوم از تقاضای انتظاری با افزایش حضور سفته بازان در بازار حالتی از افسارگسیختگی به خود می­گیرد چون با افزایش تعداد سفته بازان، سرعت افزایش قیمت ارز نیز بیشتر شده و این منجر به تحریک بخش های خفته و بی تفاوت به بازار ارز و کشاندن آنها به این بازار می­ شود. به مانند بهمنی که هرچه بیشتر سقوط می­کند  بزرگتر می­شود. گفتیم که دولت نفش اصلی در مدیریت بخش عرضه دارد. در واقع منابع قابل تزریق (چه منابع ارزی و چه منابع صادر کنندگان) کفاف تقاضای واقعی و تقاضای انتظاری شق اول را می­دهد اما  برای این توده عظیم (شق دوم تقاضای انتظاری) ناکافی است و اصولاً تزریق ارز برای ساماندهی و اشباع اشتهای سیری ناپذیر سفته­بازان منطقاً اشتباه و هدر دادن ارز است.

کیو ام سی: آیا به جز تزریق ارز برای کنترل این سفته­ بازان راه حلی دیگری نیز وجود دارد؟

نکته اول اینکه موضوعاتی که منجر به افزایش قیمت از محل انتظارات خواهد شد را باید تا حد امکان مدیریت کرد. در این زمینه وزارت نفت و دستگاه دیپلماسی کشور نقش بسزائی دارند. نکته دوم اینکه جذابیت فعالیت رونقی و سودآوری در سایر بخشها و همزمان رهگیری فعالیت، کنترل و هزینه­‌های سفته بازی باید به حدی زیاد باشد که انتظار افزایش قیمت ارز منجر به هجوم مردم به این بازار نشود. نکته سوم اینکه وابستگی بازار ارز به ارز نفتی را تا حد ممکن کاهش داد. در این زمینه ایجاد تنوع در سبد ارز صادراتی کشور و تمرکز بر تولیدات و خدمات صادرات محور باید مورد توجه باشد.

* احتمال جبران کسری بودجه دولت با گرانی نرخ ارز

کیو ام سی: در شرایط بحرانی گرانی افسار گسیخته دلار چه باید کرد و چه عواملی باعث به وجود آمدن آن است؟ آیا ممکن است دولتها برای جبران کسری به سراغ گران کردن دلار بروند؟

بخش اول سوال را  تا حدودی در مطالب بالا تشریح شد اما اینکه برخی معتقد باشند دولت نیز گاهی اوقات تعمداً با کاهش عرضه، منافع بودجه­ای را در نظر دارد به خصوص زمانیکه که میزان تحقق درآمدها کفاف هزینه‌­های بودجه را ندهد محتمل است؛ زیرا با توجه به اینکه دولت از طریق ارز نفت نقش مهمی در تعیین قیمت ارز دارد و چون این امر نوعی از درجه انحصارگری را برای دولت  بازار ارز به همراه آورده از اینرو نمی­توان به رفتار این انحصارگر ایراد جدی گرفت به ویژه اینکه نهاد ناظر بر بودجه (مجلس) نیز استدلالهای این انحصارگر در مدیریت دخل و خرج بودجه را می­پذیرد و وی را محق می­داند. بنابراین تا زمانیکه ارز نفتی از جانب دولت با درجه‌­ای از انحصار به بازار ارز عرضه می­شود وقوع چنین مسائلی دور از انتظار نیست. البته ناگفته پیداست این اقدام دولت مطلوب و محبوب صادرکنندگان به عنوان بخش دوم عرضه کنندگان ارز نیز می­‌باشد. 

انتهای پیام/*

متاسفم! ارسال دیدگاه بسته شده است.

© 2018 کیو ام سی Suffusion theme by Sayontan Sinha